ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ 371(J) ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿರುವ ಆಮೆಗತಿ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಕರಿನೆರಳು ಆ ಭಾಗದ ಯುವಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗದ ಭರವಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತಿದೆ.

BY KIRANDANI No comments

 ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ 371(J) ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿರುವ ಆಮೆಗತಿ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಕರಿನೆರಳು ಆ ಭಾಗದ ಯುವಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗದ ಭರವಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣವಾಗಿ ಏಳು ದಶಕಗಳೇ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿವೆ. "ಎಲ್ಲಾದರು ಇರು ಎಂತಾದರು ಇರು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ನೀ ಕನ್ನಡಿಗನಾಗಿರು" ಎಂಬ ಕವಿವಾಣಿಯಂತೆ ಕನ್ನಡಿಗರೆಲ್ಲರೂ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಒಂದಾದೆವು. ಆದರೆ, 'ಒಕ್ಕೂಟ'ದ ಒಳಗಡೆ ಮನಸುಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಾದಿಗಳು ಒಂದಾದವೇ? ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಂದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಓಟದ ಮುಂದೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಇಂದು 'ತಾಯಿ ಇಲ್ಲದ ತಬ್ಬಲಿ'ಯಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ಆವೇಶವಲ್ಲ, ಅದು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಕಟು ಸತ್ಯ. ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಪಾಲೇನು? ವಿಧಾನಸೌಧದಿಂದ ಹೊರಡುವ ಅನುದಾನದ ಹೊಳೆ ಹಳೇ ಮೈಸೂರು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಹರಿದರೆ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆರೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳು ಬತ್ತಿ ಹೋಗುತ್ತಿವೆ. ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ಅಧಿಕಾರ ಸಿಕ್ಕ ಮೇಲೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೇಂದ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೇ ಮಾರುಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ 371(J) ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿರುವ ಆಮೆಗತಿ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಕರಿನೆರಳು ಆ ಭಾಗದ ಯುವಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗದ ಭರವಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಿತ್ತೂರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯಂತೂ ಕೇಳುವವರೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ. ಈ ತಾರತಮ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವ ಕೆಲಸ ಇಂದು ನಿನ್ನೆಯದಲ್ಲ. ದಿ. ಉಮೇಶ್ ಕತ್ತಿಯವರ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ ನೆನಪಾಗುವುದು ಅವರ 'ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ'ದ ಬೇಡಿಕೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇದು ನಾಡನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಮಾತಿನಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಅದರ ಆಳದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದದ್ದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗೆಗಿನ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಮೇಶ್ ಕತ್ತಿಯವರು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದು ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನು ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಡೆಯಲೆಂದಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಡುವೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಿನ್ನಡೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆ ಮಾತುಗಳ ಹಿಂದಿದ್ದ ಆಕ್ರೋಶ "ನಮ್ಮನ್ನೂ ಮನುಷ್ಯರಂತೆ ಕಾಣಿ, ನಮ್ಮ ನೆಲಕ್ಕೂ ಸಮಾನ ಪಾಲು ನೀಡಿ" ಎಂಬ ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಕೃಷ್ಣಾ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಯೋಜನೆಯಿರಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮತೋಲನ ನಿವಾರಣೆಯ ನಂಜುಂಡಪ್ಪ ವರದಿಯ ಜಾರಿಯಿರಲಿ, ಈ ಭಾಗದ ಜನರ ಕೂಗಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸ್ಪಂದನೆ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಕತ್ತಿಯವರು ಇಂತಹ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಕತ್ತಿಯವರ ಆಶಯ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರು ಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗಕ್ಕೆ 371(J) ಮೀಸಲಾತಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದು ಅಥವಾ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಸೌಧ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವುದು ಇಂತಹ ನಿರಂತರ ಒತ್ತಡದ ಫಲವೇ ಆಗಿದೆ. ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಡಾ. ಡಿ.ಎಂ. ನಂಜುಂಡಪ್ಪನವರ ವರದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ತಾಲೂಕುಗಳ ನಡುವಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವಿವರಿಸಿತ್ತು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಲೂಕುಗಳು 'ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದುಳಿದ' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದುದು, ಅಂದಿನ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನೊದಗಿಸಿತು. ಈ ವರದಿಯೇ ಮುಂದೆ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದತ್ತ ತಿರುಗಿ ನೋಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ (ಈಗಿನ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ) ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂವಿಧಾನದ 371(J) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ದಶಕಗಳ ಕಾಲದ ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟದ ಫಲ. ಇದು ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಮೀಸಲಾತಿಯಲ್ಲ; ಈ ಭಾಗದ ಯುವಕರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಆಮ್ಲಜನಕ. ಉಮೇಶ್ ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಆ ಭಾಗದ ಮುಖಂಡರು ಹಾಕಿದ ಒತ್ತಡ ಇಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆಯಿತು. ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಸೌಧ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಕಟ್ಟಡಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ. "ಆಡಳಿತ ವಿಧಾನಸೌಧಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ, ಅದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಾಗಿಲಿಗೂ ಬರಬೇಕು" ಎಂಬ ಹಠದ ಸಂಕೇತವಿದು. ಬೆಳಗಾವಿ ಗಡಿ ಸಂಘರ್ಷದ ನಡುವೆಯೂ, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ನಂಜುಂಡಪ್ಪ ವರದಿ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರೆ, ೩೭೧(ಜೆ) ಮತ್ತು ಸುವರ್ಣ ಸೌಧ ಆ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಪರಿಹಾರಗಳು. ಅಂದು ಉಮೇಶ್ ಕತ್ತಿಯವರಂತಹ ನಾಯಕರು ನೀಡಿದ 'ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ' ಇಂದಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸದ ಸತ್ಯ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೋರಾಟಗಳು ರಸ್ತೆಗಿಳಿದು ಘೋಷಣೆ ಕೂಗುವುದರಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಇಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟವರು ಡಾ. ನಂಜುಂಡಪ್ಪ. ಅವರು ಬೀದಿಗಿಳಿದು ಹೋರಾಟ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ, ಅವರ ವರದಿಯ ಪ್ರತಿ ಪುಟವೂ ಕನ್ನಡಿಗರ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಕಿರಿಚುತ್ತಿತ್ತು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಿಂದುಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ "ಎಷ್ಟು ಹಿಂದುಳಿದಿದೆ? ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ?" ಎಂಬುದನ್ನು ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಸಮೇತ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದವರು ನಂಜುಂಡಪ್ಪನವರು. ಅವರು ನೀಡಿದ ತಲಾ ಆದಾಯ, ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಅಂದಿನ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಲಾಗದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾದವು. ಇಂದು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕಾದರೂ ನಂಜುಂಡಪ್ಪ ವರದಿಯ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡಲೇಬೇಕು. ಇದು ಕೇವಲ ವರದಿಯಲ್ಲ, ಇದು ಈ ಭಾಗದ ಜನರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಕಾಶೆ (Roadmap). ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬದಲಾಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕನ್ನು ಘಟಕವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಳೆಯಬೇಕೆಂಬ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆ ನೀಡಿದರು. ಹಿಂದುಳಿದ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಿಗಾಗಿ 'ವಿಶೇಷ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ' (SDP) ಜಾರಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು. ಕೇವಲ ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಲ್ಲದೆ, ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಬೇಕೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. "ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಗಂಟಲು ಬೇಕು ನಿಜ, ಆದರೆ ಆ ಗಂಟಲಿಗೆ ದನಿಯಾಗಲು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ದಾಖಲೆಗಳು ಬೇಕು. ಡಾ. ನಂಜುಂಡಪ್ಪನವರು ಅಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಇಂದು ೩೭೧(ಜೆ) ಅಥವಾ ಕೃಷ್ಣಾ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ನಂಜುಂಡಪ್ಪನವರ ಲೇಖನಿಯೇ ಪ್ರೇರಣೆ." ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪನವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಚಳವಳಿಯ ಮುಂಚೂಣಿ ನಾಯಕರು. ಚದುರಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಲು ಅವರು ಪಟ್ಟ ಶ್ರಮ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ. ಆದರೆ, ಅವರು ಕಂಡ ಕನಸಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಒಂದಾಗುವುದಲ್ಲ, ಅದು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿಯೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕೆಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಏಕೀಕರಣದ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಶಕ್ತಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದಾಗ ಪಾಪು ಅವರು ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ 'ಪ್ರಪಂಚ' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಬೆಂಕಿ ಉಗುಳಿದರು. ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಸುಮ್ಮನಿದ್ದಾಗಲೂ, ಒಬ್ಬ ಪತ್ರಕರ್ತನಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕಿವಿ ಹಿಂಡುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಜೀವ ತುಂಬಿದ್ದು ಅಕ್ಷರ ಲೋಕದ ಸಾಕ್ಷಿಪ್ರಜ್ಞೆಗಳು. ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭ-ನಷ್ಟಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಿಲ್ಲದೆ, ನಾಡಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ ಪಾಪು ಅವರಂತಹ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳು ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೂ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಫೂರ್ತಿ. "ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪನವರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು - 'ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದರೆ ಭೂಪಟವಲ್ಲ, ಅದು ಕನ್ನಡಿಗರ ಬದುಕು'. ಅಖಂಡ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದಷ್ಟೇ ಕಟುವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಲೇಖನಿಯೂ ರಣರಂಗದ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಬಲ್ಲದು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವರು ಪಾಪು. ಇಂದು ನಾವು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಅವರ 'ಪ್ರಪಂಚ' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಗರ್ಜನೆ ಅಡಗಿದೆ." ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದ ನಡುವೆಯೂ ಪಾಪು ಅವರು ತಮ್ಮ ತತ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 'ಮಿಷನ್' ಆಗಿ ನೋಡಿದರು.  ಧಾರವಾಡದ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ ನೆನಪಾಗುವುದು ಅಲ್ಲಿನ ಜ್ಞಾನದ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಂಪಾದ 'ಸಂಸ್ಕಾರ'. ಧಾರವಾಡವನ್ನು ಒಂದು ನಗರವಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ, ಒಂದು 'ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾಶಿ' ಮತ್ತು 'ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿ'ಯಾಗಿ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ (ಪಾಪು) ಅವರಂತಹ ಧೀಮಂತರ ಕೊಡುಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಪಾರ. ಧಾರವಾಡ ಇಂದು ದೇಶದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪಾಪು ಅವರಂತಹ ಹಿರಿಯರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯೇ ಕಾರಣ. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಪು ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟ ದೊಡ್ಡದಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ದೂರದ ಊರುಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ಅವರ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳು ಧಾರವಾಡವನ್ನು ಬೌದ್ಧಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಧಾರವಾಡದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಧ್ವನಿ ಸದಾ ಕೇಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರ ದೊಡ್ಡದು. ಬೇಂದ್ರೆ, ವಿನಾಯಕ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಕಾಕ್ ಅಂತಹ ಮಹಾನ್ ಚೇತನಗಳ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಿದ್ದರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ 'ಧಾರವಾಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಭ್ರಮ'ದಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸದಾ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಧಾರವಾಡದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಐಐಟಿ (IIT) ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕದ ಬಗ್ಗೆ ಸದಾ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಧಾರವಾಡವು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ಆಧುನಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಹಠವಾಗಿತ್ತು. "ಧಾರವಾಡದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯವಿದೆ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವಿದೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವಿದೆ. ಈ ಮೂರನ್ನೂ ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪನವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅವರು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಇಂದು ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ." ವೈಜನಾಥ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಹೋರಾಟಗಾರನ ಮೈಯಲ್ಲೂ ಮಿಂಚಿನ ಸಂಚಲನವಾಗುತ್ತದೆ. ತತ್ವ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಾಗಿ ಮಂತ್ರಿಸ್ಥಾನವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಇಂತಹ ನಾಯಕರು ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಅಪರೂಪ. ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಹಿತವನ್ನು ಬಲಿಗೊಡುವ ಇಂದಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ವೈಜನಾಥ ಪಾಟೀಲರು ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತವರು. ಅಂದು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆಯವರ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮತ್ತು ೩೭೧(ಜೆ) ಜಾರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಕೂಡಲೇ ಮಂತ್ರಿಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಎಸೆದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಜೊತೆ ಬೀದಿಗೆ ಬಂದರು. ಕೇವಲ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದ ಅವರು, ಈ ಭಾಗದ ಜನರ ನೋವನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬೀದರ್‌ನಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿನವರೆಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ನಡಿಗೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಈ ಭಾಗದ ಯುವಕರ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಚ್ಚಿದ ಜ್ಞಾನಜ್ಯೋತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾವಿರಾರು ಯುವಕರು ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ-ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದರೆ, ಅದರ ಹಿಂದೆ ವೈಜನಾಥ ಪಾಟೀಲರ ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಬೆವರಿನ ಹೋರಾಟವಿದೆ. ಇವರ ನಿರಂತರ ಒತ್ತಡವೇ ಮುಂದೆ ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು. "ಯಾರು ಮಂತ್ರಿಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಲಿನ ಕಸದಂತೆ ಕಂಡು, ತನ್ನ ನೆಲದ ಜನರ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಬೀದಿಗಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ ಅವರೇ ನಿಜವಾದ ನಾಯಕರು. ವೈಜನಾಥ ಪಾಟೀಲರು ಅಂತಹ ಅದ್ವಿತೀಯ ಶಕ್ತಿ. ಅವರು ಹಾಕಿದ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಹಾದಿಯೇ ಇಂದು ಈ ಭಾಗದ ಯುವಕರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹೆದ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ ಬರೆಯುವಾಗ ಇವರ ಹೆಸರು ಬರೆಯದೆ ಪುಟಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ." ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಷೆಯನ್ನು "ಗ್ರಾಮೀಣ" ಅಥವಾ "ಅನಾಗರಿಕ" ಎಂದು ಕೆಲವರು ಮೂದಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಚಂಪಾ ಅವರು ಅದೇ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಕವನ, ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಅದಕ್ಕೆ ಘನತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟರು. ಅವರ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಹರಿತವಾದ ವಿಡಂಬನೆ ಮತ್ತು ಆಡುಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ ಓದುಗರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಲುಪುತ್ತಿತ್ತು. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ (Emergency) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೈಲಿಗೆ ಹೋದದ್ದಿರಲಿ ಅಥವಾ ಗೋಕಾಕ್ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತದ್ದಿರಲಿ, ಚಂಪಾ ಸದಾ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದವರು. "ಬರೆಯುವುದು ಎಂದರೆ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಷರ ಮೂಡಿಸುವುದಲ್ಲ, ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿಯುವ ಕಿಡಿ" ಎಂಬುದು ಅವರ ನಿಲುವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಮರಣೀಯ. ಬೆಂಗಳೂರು ಅಥವಾ ಮೈಸೂರು ಭಾಗದ ಕನ್ನಡ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ವಿಭಿನ್ನ ಸೊಗಡಿನ ಕನ್ನಡಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರ ದೊಡ್ಡದು. "ಚಂಪಾ ಅವರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜವಾರಿ ಗತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾತಿನಲ್ಲೂ ಈ ಮಣ್ಣಿನ ಸೊಗಡಿತ್ತು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಆಡುಮಾತಾಗಬೇಕು ಎಂದು ನಂಬಿದವರು ಅವರು. ಅವರ 'ಸಂಕಲನ' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಕಟ್ಟಿದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಇಂದಿನ ಯುವ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪಾಠ. ವಿಜಯಪುರ ಮತ್ತು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಬದುಕು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ಮೂಲಕ ಜನರಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು ಮೂಡಿಸಿದರೆ, ನೀರಾವರಿ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಜನರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ಆ ಭಾಗದ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಮಠದಲ್ಲಿ ಕೂರದೆ, 'ಕೃಷ್ಣಾ ಹಿತರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ'ಗಳ ಮೂಲಕ ಕೃಷ್ಣಾ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಯೋಜನೆ (UKP) ಜಾರಿಗೆ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದರು. ಈ ಭಾಗದ ಮಠಗಳು ಅನ್ನದಾಸೋಹಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ 'ಜ್ಞಾನದಾಸೋಹ'ಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದವು. ಬಡ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಜ್ಞಾನವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದವು. ಇಂದು ವಿಜಯಪುರ ಮತ್ತು ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಈ ಮಠಾಧೀಶರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯೇ ಕಾರಣ. ಹಿರಿಯ ಮಠಾಧೀಶರು ಹಚ್ಚಿದ ಈ ಕಿಡಿಯನ್ನು ಇಂದು ಅನೇಕ ಯುವ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿವೆ. ನೀರಾವರಿಗಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಪಾದಯಾತ್ರೆಗಳು, ಆಲಮಟ್ಟಿ ಜಲಾಶಯದ ಎತ್ತರ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಮಠಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಯುವ ಶಕ್ತಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿರುವುದು ಈ ಭಾಗದ ವಿಶೇಷ. "ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಎಂದರೆ ಮುಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ, ಹಸಿದವನಿಗೆ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಒಣಗಿದ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರು ಕೊಡುವ ಕಾಯಕ ಕೂಡ ಹೌದು. ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಈ ಭಾಗದ ಮಠಾಧೀಶರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯಷ್ಟೇ ಪವಿತ್ರವಾದದ್ದು. ಅವರು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ರೈತನ ಬದುಕಿನ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು." ಸಂವಿಧಾನದ 371(J) ಎನ್ನುವುದು ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕಾಗಿ ಉಳಿಯಬಾರದು, ಅದು ಜನರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬೇಕು. ಆದರೆ, ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿರುವ ಲೋಪದೋಷಗಳು ಈ ಭಾಗದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಮುಳುವಾಗಿವೆ. ಸಾವಿರಾರು ಹುದ್ದೆಗಳು ಖಾಲಿ ಇರುವುದು ಈ ಭಾಗದ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ 'ನೇಮಕಾತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ' ಎಂಬ ಭರವಸೆ ಸಿಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ಪಾರದರ್ಶಕ ನೇಮಕಾತಿ ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಭಾಗದ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಯುವಕರು ವಯೋಮಿತಿ ಮೀರಿ ಅವಕಾಶ ವಂಚಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 'ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿ' ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಗಳು ಅರ್ಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಅಲೆದಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಇದನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸುವ ಬದಲು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸಿರುವುದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೈಫಲ್ಯ. ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಗೆ (KKRDB) ಬರುವ ಅನುದಾನ ಸಿಮೆಂಟ್, ಮರಳು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣಕ್ಕೆ (ರಸ್ತೆ, ಚರಂಡಿ) ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ: ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ. ಕೌಶಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು. ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡದ ಹೊರತು ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬರೀ ರಸ್ತೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತವಲ್ಲ, ಜನರ ಜೀವನಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸುವುದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. "ಸಂವಿಧಾನ ನಮಗೆ ಹಕ್ಕು ನೀಡಿದೆ, ಆದರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅದನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಸಾವಿರಾರು ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಖಾಲಿ ಇವೆ, ಪದವೀಧರರು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಮಂಡಳಿಯ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಹಣ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಸುರಿಯಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಯುವಕರ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಭಾಗದ ಹಣ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ? ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳು ಯಾಕೆ ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ? - ಇದು ರಣಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಪ್ರಶ್ನೆ." ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ರೈತ ಹೋರಾಟದ ಹಸಿ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ತರುತ್ತಿವೆ. 1980ರ ನವಲಗುಂದ-ನರಗುಂದ ರೈತ ಬಂಡಾಯ ಒಂದು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲ, ಅದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದೆದ್ದ ರೈತ ಕುಲದ ಕಿಚ್ಚು. ಅಂದು ಸುರಿದ ರೈತರ ರಕ್ತವೇ ಇಂದು ಅನೇಕ ಕೃಷಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ಬುನಾದಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಬಳಸದಿದ್ದರೂ ರೈತರ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾಗಿದ್ದ 'ಬೆಟರ್‌ಮೆಂಟ್ ಲೆವಿ' (ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತೆರಿಗೆ) ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದ ರೈತರ ಆಕ್ರೋಶ ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು. ೧೯೮೦ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ರೈತರು ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರವೇ ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ರೈತ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಬಲವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದು. ನವಲಗುಂದ, ನರಗುಂದ ಮತ್ತು ಧಾರವಾಡ ಭಾಗದ ಜನರು ಮಹದಾಯಿ ನೀರಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಸಾವಿರಾರು ದಿನಗಳ ಧರಣಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹೋರಾಟಗಳು ಕೂಡ ಇದೇ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಈ ಭಾಗದ ಜನರಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ಬಡಿದಾಡಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತಾತ್ಸಾರಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಇದು ಕೃಷಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ನೀರು ಸಿಕ್ಕರೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಭಾಗದ ರೈತನ ಮಗನಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅನ್ನ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬದುಕು ಹಸನಾಗುತ್ತದೆ. "೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಮಲಪ್ರಭಾ ನೀರಿಗಾಗಿ ನಡೆದ ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ದಶಕಗಳು ಉರುಳಿವೆ. ಆದರೂ ಮಹದಾಯಿಗಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಮಕ್ಕಳು ಇಂದಿಗೂ ಬೀದಿಯಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ. ಅಧಿಕಾರ ಹಿಡಿಯುವವರಿಗೆ ಈ ಭಾಗದ ಮತ ಬೇಕು, ಆದರೆ ಜನರ ದಾಹ ನೀಗಿಸಲು ನೀರು ಕೊಡಲು ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ತಾತ್ಸಾರಕ್ಕೆ ಕೊನೆ ಎಂದು? - ರಣಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಪರವಾಗಿ ಕಿರಣ್ ದಾನಿ." ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಐಐಟಿ (IIT) ಮಂಜೂರು ಮಾಡುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸುದೀರ್ಘ ಹೋರಾಟವು ಒಂದು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ನಡೆದ ಹೋರಾಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆ ಮತ್ತು ದಶಕಗಳ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಆಕ್ರೋಶವಾಗಿತ್ತು. ಧಾರವಾಡವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾಶಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಉನ್ನತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಐಐಟಿಗಾಗಿ ಜನರು ಬೀದಿಗಿಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಐಐಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಶಿಫಾರಸು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದರೂ, ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಗರಗಳತ್ತ ವಾಲುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಹೋರಾಟದ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಪತ್ರಕರ್ತರು, ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಪಕ್ಷಭೇದ ಮರೆತು ಒಂದಾಗಿದ್ದರು. ಧಾರವಾಡದ ಪ್ರತಿ ಗಲ್ಲಿಯಲ್ಲೂ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು "ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಅನ್ಯಾಯವಾದರೆ ನಾವು ಸುಮ್ಮನಿರುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ದೆಹಲಿಯವರೆಗೆ ತಲುಪಿಸಿದವು. ಐಐಟಿ ಹೋರಾಟವು ಒಂದು ಕಹಿಸತ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿತು: "ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಯಾವುದೂ ಸಹಜವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಹೋರಾಡಿಯೇ ಪಡೆಯಬೇಕು." ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪೀಠವಿರಲಿ, ಐಐಟಿ ಇರಲಿ ಅಥವಾ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಯಿರಲಿ—ಹೋರಾಟ ಮಾಡದೆ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಈ ಭಾಗದ ಕಡೆಗೆ ಕಣ್ಣೆತ್ತಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಈ ಭಾಗದ ಜನರ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. "ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಐಐಟಿ ಬಂದಿರುವುದು ಯಾರದೋ ದಾನವಲ್ಲ, ಅದು ಈ ಮಣ್ಣಿನ ಮಕ್ಕಳು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಮಾಡಿದ ಹೋರಾಟದ ಫಲ. ಒಂದು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಪಡೆಯಲು ಇಷ್ಟೊಂದು ಬೆವರು ಸುರಿಸಬೇಕೆಂದರೆ, ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಷ್ಟು ತಾತ್ಸಾರದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹೋರಾಟದ ಕಥೆಯಿದೆ." "ಹೋರಾಟದಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧ್ಯವೇ?" ಅಥವಾ "ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಪಾಲು ಸಿಗಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆ ಬರಬೇಕು?" ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎನ್ನುವುದು ಜನರ ಹಕ್ಕು, ಅದು ಹೋರಾಟವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸಿಗಬೇಕಾದ 'ಸಹಜ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ'. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 'ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಧ್ವನಿ ಎಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನುದಾನ' ಎಂಬ ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮಲಗಿದ್ದಾಗ ಅದನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲು 'ಹೋರಾಟ' ಒಂದು ಅಲಾರಾಂ ಇದ್ದಂತೆ. ಆದರೆ ರಸ್ತೆಗಿಳಿಯುವ ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಂತ, ಇಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ 'ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಹೋರಾಟ' ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗಬಹುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ರಸ್ತೆ ಅಥವಾ ಸೇತುವೆ). ಆದರೆ ಶಾಶ್ವತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಯೋಜನೆಗಳು ಬೇಕು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಅಥವಾ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಪಾಲು ಸಿಗಬೇಕೆಂದರೆ ಮನವಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಸಾಲದು, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲದಲ್ಲೇ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬೇಕು: ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಧಾನಸೌಧದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕುಷ್ಟಗಿಯ ಗ್ರಾಮವೊಂದರ ಬಡತನಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕುವುದು ಕಷ್ಟ. ಪ್ರಮುಖ ಇಲಾಖೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗಳು ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಬೇಕು. ಆಡಳಿತವು ಜನರ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬರಬೇಕಾದರೆ, ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಹೊರಬರಲೇಬೇಕು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ರಾಜ್ಯ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆಯಾಗುವಾಗ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮತೋಲನ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಅನುದಾನದ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಬೇಕು. ಹಣ ನೀಡಿದರೆ ಸಾಲದು, ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಯಾ ಭಾಗದ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡುವ 'ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ' ಇರಬೇಕು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಪಕ್ಷಭೇದ ಮರೆತು ಈ ಭಾಗದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಾಗಿ ಒಂದಾಗಬೇಕು. ತಮಿಳುನಾಡು ಅಥವಾ ಕೇರಳದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಕ್ಕೊರಲಿನಿಂದ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಮ್ಮಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಯಬೇಕು. "ನಮಗೆ ಬೇಕಿರುವುದು ಹೋರಾಟ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕಲ್ಲ, ಹೋರಾಟ ಮಾಡದೆಯೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ರಸ್ತೆಗಳು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಆಗುವ ಮೊದಲು ಜನರ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಬದಲಾಗಬೇಕು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗನಿಗೆ ಸಿಗುವ ಸಮಾನ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ." ಬೆಳಗಾವಿಯ ಸುವರ್ಣ ಸೌಧವು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರ ಪಾಲಿಗೆ ಒಂದು 'ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಜಯ'ವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅದು ಇನ್ನೂ ಒಂದು 'ಬಿಳಿ ಆನೆ'ಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂಬುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬಲವಾದ ಟೀಕೆ. ವರ್ಷದ 355 ದಿನಗಳು ಬೀಗ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡವು ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಚಳಿಗಾಲದ ಅಧಿವೇಶನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. "ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರಿಕರಣ" ಎಂದರೆ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬಂದು ಹೋಗುವುದಲ್ಲ; ಜನರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಬೇಕು. ಬೆಳಗಾವಿ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಅಥವಾ ಕುಷ್ಟಗಿಯ ಯುವಕರು ಇಂದಿಗೂ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗಾಗಿ ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸುವರ್ಣ ಸೌಧದಂತಹ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಈ ಭಾಗದ ಯುವಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವ 'ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹಬ್'ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗದ ಹೊರತು, ಅವು ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಮುಖ ಇಲಾಖೆಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೃಷ್ಣಾ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಯೋಜನೆ ಕಚೇರಿ, ಸಕ್ಕರೆ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ ಇತ್ಯಾದಿ) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಇನ್ನೂ ಈಡೇರಿಲ್ಲ. ಶಕ್ತಿಯು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೇ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸುವರ್ಣ ಸೌಧವು ಒಂದು 'ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ'ವಾಗಿ ಅಣಕಿಸುತ್ತಿದೆ. "ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿ ಕಟ್ಟಿದ ಸುವರ್ಣ ಸೌಧ ಇಂದು ಸೆಲ್ಫಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಆಡಳಿತದ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಇನ್ನೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಎಸಿ ರೂಮುಗಳಲ್ಲೇ ಅಡಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗದ ಯುವಕರು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ನೆರೆರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಮಗೆ ಸೌಧದ ಅದ್ದೂರಿತನ ಬೇಕಿಲ್ಲ, ನಮಗೆ ಬೇಕಿರುವುದು ಅಬಿವೃದ್ಧಿಯ ಕೆಲಸ. "ಸುವರ್ಣ ಸೌಧದ ಒಳಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಇಲಾಖೆಗಳ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಕಚೇರಿಗಳು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ." ಈ ಮಾತುಗಳು ಕೇವಲ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲ, ಇವು ಇಡೀ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರ ಎದೆಯೊಳಗಿನ ಆಕ್ರೋಶದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ. ಈ "ಪಂಚಸೂತ್ರಗಳು" ಅಖಂಡ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಖಂಡವಾಗಿಡಲು ಇರುವ ದಾರಿದೀಪಗಳು. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ನೀರು ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬವು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ರೈತರ ಪಾಲಿಗೆ ಶಾಪವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಆಲಮಟ್ಟಿ ಜಲಾಶಯದ ಎತ್ತರ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೆಲಸ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೊಠಡಿಗಳ ಕಡತಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗದ ರೈತರು ಮಳೆಯನ್ನೇ ನಂಬಿ ಬದುಕುವ ಬದಲು, ಅವರಿಗೆ ದಕ್ಕಬೇಕಾದ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದೇ ಸರ್ಕಾರದ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಬೇಕು. ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಕೂಗು ಕೇಳಿಬಂದಾಗ "ಒಂದು ಕರ್ನಾಟಕ" ಎಂದು ಭಾಷಣ ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ, ಆ ಅಖಂಡತೆಯು ಮನಸ್ಸುಗಳ ಮಿಲನವಾಗಬೇಕೆಂದರೆ ಸಮಾನತೆ ಇರಬೇಕು. ಒಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ, ಒಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸುಣ್ಣ ಎಂಬ ನೀತಿ ಅಖಂಡತೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕಾರ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೇ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾದರೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ. ಪ್ರಮುಖ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೀರಾವರಿ, ಕೃಷಿ, ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ಇಲಾಖೆಗಳು) ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ನೆಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಿಸಿ ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಭೂವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಆ ಭಾಗದ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು (Nanjundappa Report) ಪರಿಗಣಿಸಿ ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಹಣ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಬೇಕು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಗಳು ಹೆಸರಿಗಿರದೆ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿ ನೀಡಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಭಾಗದ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಪಕ್ಷದ ಹಿತಕ್ಕಿಂತ "ನೆಲದ ಹಿತ"ಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಬೇಕು. ಅನ್ಯಾಯವಾದಾಗ ಒಕ್ಕೊರಲಿನಿಂದ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವ ಗುಣ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. "ಕೃಷ್ಣೆಯ ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ, ಕಣ್ಣೀರು ಮಾತ್ರ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಧಾನಸೌಧಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ ತಲುಪುತ್ತಿಲ್ಲವೇ? ಅಖಂಡ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾತಾಡುವವರೇ ಕೇಳಿ, ಸಮಾನತೆಯಿಲ್ಲದ ಅಖಂಡತೆ ಬರೀ ಬೂಟಾಟಿಕೆ. ಆಡಳಿತ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವಾಗಲಿ, ಅನುದಾನದ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗಲಿ. ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕು ನಮಗೆ ಸಿಗುವವರೆಗೂ ರಣಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಹೋರಾಟ ನಿಲ್ಲದು." ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ನಾವು 1956 ರಲ್ಲೇ ಒಂದಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಡುವೆ ಇನ್ನೂ ಅದೃಶ್ಯ ಗೋಡೆಗಳಿವೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಾರತಮ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಮನಸುಗಳು ದೂರವಾಗುವುದು ಸಹಜ. ನಮಗೆ ಬೇಕಿರುವುದು ಮಣ್ಣಿನ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲ, ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆ. ಚುನಾವಣೆ ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ನೆನಪಾಗಿ, ನಂತರ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುವ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ನಾವು ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲ, ಈ ರಾಜ್ಯದ ಬೆನ್ನೆಲುಬು. ನಮ್ಮ ಭಾಗದ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಬೊಕ್ಕಸ ತುಂಬಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಮಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾದ ಪಾಲು ನಮಗೆ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಸಿಗಬೇಕು. ತಾರತಮ್ಯದ ಗೋಡೆಗಳು ಕುಸಿಯದಿದ್ದರೆ ಉಗ್ರ ಹೋರಾಟಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಬೆದರಿಕೆಯಲ್ಲ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆ. ಜನರ ತಾಳ್ಮೆಗೆ ಒಂದು ಮಿತಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಮಿತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸದೆ, ಸಮಯ ಮಿಂಚುವ ಮೊದಲೇ ಆಡಳಿತ ವಿಕೇಂದ್ರಿಕರಣ ಮತ್ತು ಅನುದಾನದ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಹಂಚಿಕೆ ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ. "ನಮಗೆ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲ, ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಒಡೆದ ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ಕಾಣಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಬೀದರ್‌ನಿಂದ ಬೆಳಗಾವಿಯವರೆಗೆ ಮೊಳಗುತ್ತಿರುವ ಈ ದನಿ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆಡಳಿತಗಾರರೇ ನೆನಪಿರಲಿ, ಅಖಂಡತೆ ಉಳಿಯುವುದು ಭಾಷಣದಿಂದಲ್ಲ, ಜನರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಸಮಾನತೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ.

"ಬೀದರ್‌ನಿಂದ ಬೆಳಗಾವಿವರೆಗಿನ ಈ ಕೂಗು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಲ್ಲ, ಸಮಾನ ಗೌರವದ ಬೇಡಿಕೆ"

 

ಬರಹ:

ಕಿರಣ್  ದಾನಿ   (ರಣಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು)

All Rights Reserved: The complete rights of this column belong to 'RanagalNewz'. Republishing parts or the entirety of this article without prior permission is unlawful. Copyright © 2026

 

0 Comments:

Post a Comment