ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯೇ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿ - ಬಸವಣ್ಣ:

ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯೇ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿ - ಬಸವಣ್ಣ:

 

ಮಾಡಿಹೆನೆಂಬುದು ಮನದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆದಡೆ,

ಎಡಿಸಿ ಕಾಡಿತ್ತು ಶಿವನ ಡಂಗುರ.

ಮಾಡಿಹೆನನ್ನದಿರಾ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ,

ಮಾಡಿಹೆನನ್ನದಿರಾ ಜಂಗಮಕ್ಕೆ,

ಮಾಡಿಹೆನೆಂಬುದು ಮನದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ,

ಬೇಡಿದ್ನೀವೆನು ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ.

ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ:

• ಮಾಡಿಹೆನೆಂಬುದು ಮನದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆದಡೆ: ನಾನು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರದ ಭಾವವು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ,
• ಎಡಿಸಿ ಕಾಡಿತ್ತು ಶಿವನ ಡಂಗುರ: ಅದು ದೈವಿಕ ತತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಅಹಂಕಾರವು ಭಕ್ತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮಾಡಿಹೆನನ್ನದಿರಾ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ: ನಾನು ದೇವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಎಂದಿಗೂ ಅಂದುಕೊಳ್ಳಬೇಡ,
• ಮಾಡಿಹೆನನ್ನದಿರಾ ಜಂಗಮಕ್ಕೆ: ಹಾಗೆಯೇ, ನಾನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಸಂತರಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರವೂ ಸಲ್ಲದು.
• ಮಾಡಿಹೆನೆಂಬುದು ಮನದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ: ಈ ರೀತಿಯ 'ನಾನು ಮಾಡಿದೆ' ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ,
• ಬೇಡಿದ್ನೀವೆನು ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ: ಆಗ ಭಗವಂತನು ತಾನಾಗಿಯೇ ಒಲಿದು ಬಂದು ನಮಗೆ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯ ಮಹತ್ವ: ಮಾನವನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ತುಂಬುವುದು ಆತ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳು. ಆದರೆ, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಜಂಜಾಟದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಆ ಕೆಲಸದಿಂದ ಬರುವ 'ಹೆಸರು' ಅಥವಾ 'ಪ್ರಚಾರ'ವೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರು ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸೇವೆ ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. "ನಾನೇ ಮಾಡಿದೆ" ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಶೂನ್ಯವನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ 'ಪ್ರತಿಫಲ' ಅಥವಾ 'ಕೀರ್ತಿ'ಯನ್ನು ಬಯಸುವುದು ಸಹಜ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಆದರೆ, ಬಸವಣ್ಣನವರು ಈ ವಚನದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಸುವಂತೆ, ಅಹಂಕಾರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೊಳೆದ ತಕ್ಷಣ ಅದು ಶಿವನ ಡಂಗುರಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ತೋರಿಕೆಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವು ದೈವಿಕ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸೇವೆಯೆಂದರೆ ಶ್ರಮದ ಪ್ರದರ್ಶನವಲ್ಲ, ಅದು ಮನಸ್ಸಿನ ಸಮರ್ಪಣೆ. ಇಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರೂ ಅದನ್ನು ಪ್ರಚಾರಪಡಿಸುವ ತವಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಚಿಂತನೆ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ 'ಲಿಂಗ' ಮತ್ತು 'ಜಂಗಮ' ಎನ್ನುವುದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳಲ್ಲ; ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಉದ್ಧಾರಕರ ಪ್ರತೀಕಗಳು. ಸೇವೆ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇದ್ದರೆ, ಅದು ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲ, ಅದು ವ್ಯವಹಾರ. ನೈಜ ಭಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸೇವೆಯು ನಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕರಗಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಯಾವಾಗ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತಾನು ಮಾಡುವ ಸತ್ಕರ್ಮದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ತನಗೆ ಅಂಟಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಅದನ್ನು ಸಮಷ್ಟಿಗೆ ಅಥವಾ ದೈವಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆಗ ಆತನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಉನ್ನತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ನಿರ್ಮಲವಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮಾತ್ರ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಹಂಕಾರವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಬಸವಣ್ಣನವರ ನೇರ ನುಡಿ.

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ತನ್ನ ಕಾಯಕವನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ, ಅದು ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ಭಾಗ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಜಾಗವಿಲ್ಲ. ಯಾವಾಗ ಒಳಗಿನ ಅಹಂಕಾರ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಆಗ ಮಾತ್ರ ನಾವು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸಮಾಜದ ಹಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದ ಇಂದಿನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ, ಬಸವಣ್ಣನವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಇಂತಹ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಮನೋಭಾವದ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ. ಒಬ್ಬ ಸಮಾಜ ಸೇವಕ ದೀನ-ದಲಿತರಿಗೆ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳೋಣ. ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿ ಫೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದರೆ, ಅದು ಪ್ರದರ್ಶನ. ಆದರೆ, ಅದೇ ಸೇವೆಯನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಮಾಡಿ, ಆ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ತನಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆ ದೈವಿಕ ಚೇತನಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಅದು ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆ. ಇಂತಹ ಸೇವೆಯೇ ಜೀವನವನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಭಗವಂತನ ಬಳಿ ಏನನ್ನೂ ಬೇಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಸಾಕು, ಭಗವಂತನೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾನೆ. ನಮ್ಮ ಆಶಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಹಿಡಿದು ಅಲೆಯುವ ಬದಲು, ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಹಾಕುವ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗ. ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೇವೆ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳಂತೆ. ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸದ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದ ಭಕ್ತಿ ಇವೆರಡೂ ಸೇರಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮನುಷ್ಯತ್ವದ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಈ ವಚನವು ಅಹಂಕಾರದ ಸಂಕೋಲೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ವರದಿ: 

- ಕಿರಣ್ ದಾನಿ, ಸಂಪಾದಕರು, ರಣಗಲ್ ನ್ಯೂಜ್. © ಸರ್ವ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ.

All Rights Reserved: The complete rights of this column belong to 'RanagalNewz'. Republishing parts or the entirety of this article without prior permission is unlawful. Copyright © 2026