ನಚ್ಚು ಮಚ್ಚಿನ ಶರಣರೆನ್ನ
ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ
ಸೀಮಿತವಾದುದಲ್ಲದೆ. ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ಆಳದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ದೈವತ್ವದ ನಡುವಿನ
ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಆದರೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. 'ನಚ್ಚು ಮಚ್ಚಿನ ಶರಣರೆನ್ನ' ಎಂಬ ಈ ವಚನವು, ಭಕ್ತನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವದ ಶರಣರತ್ತ ತೋರುವ ತೀವ್ರವಾದ ಅನುರಾಗವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ
ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಮೇರುಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.
ಶರಣರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊರಗಿನ ದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣದೆ, ತನ್ನ ಅಂತರಂಗದ ಅನುಭವವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಬೇಕೆಂದು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶರಣರು
ಎಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲ, ತತ್ವದ ಸಾಕಾರರೂಪಗಳು. ಅನುಭವವು ಮನುಷ್ಯನ
ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿ, ದೈವಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉದ್ದೀಪನಗೊಳಿಸುವ
ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.
ನೈಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಇಂತಹ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ? ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವದ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ
ಸಮಾಜ ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಚಿಂತಕರು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನೇ ದೈವವೆಂದು ನಂಬಿರುತ್ತಾರೆ.
ಬಸವಣ್ಣನವರು ಹೇಳುವ 'ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಬಂದು ನಿಂದಿರಲು' ಎಂಬ ಸಾಲು, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ತತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಎಷ್ಟು
ಆಳವಾಗಿ ಬೆರೆತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
'ಎನ್ನ ತನುವ ಬಗಿದು ಎನ್ನ
ತನುವಿನೊಳಗಿಂಬಿಟ್ಟುಕೊಂಬೆನು' ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳು ಭಕ್ತಿಯ
ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ 'ಬಗೆಯುವುದು' ಎಂದರೆ ವಿಭಜನೆ ಅಲ್ಲ, ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ
ನಿಲ್ಲುವ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತುಡಿತ. ಈ ಮಟ್ಟದ ಸಮರ್ಪಣಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಕ್ತನಿಗೆ ತನ್ನ
ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದೇ ಶರಣರ
ಇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಎಂಬ ಅರಿವು ಮೂಡುತ್ತದೆ.
ನವೀನ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ 'ತಾದಾತ್ಮ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದ ತನ್ನ
ಕಲೆಯೊಳಗೆ ತಾನೇ ಕರಗಿಹೋಗುವಂತೆ, ಭಕ್ತನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ
ಶರಣರೊಳಗೆ ಒಂದಾಗಿ ಹೋಗುವ ಕ್ರಿಯೆಯಿದು. ಅಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತನು ತನ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು
ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಶರಣರ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನೇ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಶರಣರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತನಿಗೆ ದೈವತ್ವದ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. 'ಕೂಡಲಸಂಗನ ಶರಣರೆನ್ನ ಒಡೆಯರಾಗಿ, ಎನ್ನ ಭಾವಕ್ಕೆ ಬಂದ
ಭಕ್ತಿಯ ಮಾಡುವೆನು' ಎಂಬ ಅಂತಿಮ ಸಾಲುಗಳು ಈ ವಚನದ ತಿರುಳನ್ನು
ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತವೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನಲ್ಲ, ಶರಣರ ತತ್ವಕ್ಕೆ
ತಲೆಬಾಗುವ ವಿವೇಕಪೂರ್ಣ ಶರಣಾರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇಂದಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಭಕ್ತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಭಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಪೂಜೆ, ಪುರಸ್ಕಾರಗಳಲ್ಲ; ಮನುಷ್ಯ ಮನುಷ್ಯನ ನಡುವೆ ಇರುವ ಪ್ರೀತಿ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ. ತಜ್ಞರ ವರದಿಯಂತೆ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ವಿಘಟನೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಶರಣರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಈ 'ಭಾವಜೀವಿ'ಗಳ ಒಡನಾಟವೇ ದಿವ್ಯೌಷಧವಾಗಿದೆ.
ಬರಹ:
- ಕಿರಣ್ ದಾನಿ (ರಣಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು)
All Rights Reserved: The complete rights of this column belong to 'RanagalNewz'. Republishing parts or the entirety of this article without prior permission is unlawful. Copyright © 2026