ಸಂವಿಧಾನ: ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ದಿವ್ಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ;

 ಸಂವಿಧಾನ ನನ್ನ ಧರ್ಮ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಧ್ವನಿ

ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ 'ಧರ್ಮ' ಎಂದರೆ ಪೂಜೆ, ಪುನಸ್ಕಾರಗಳಲ್ಲ; ಅದು ನೈತಿಕತೆಯ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯದ ತಳಹದಿ. ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ 'ಧರ್ಮ' ಯಾವುದು ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ, ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಬಹುದಾದ ಏಕೈಕ ಹೆಸರು 'ಸಂವಿಧಾನ'. ಇದು ಕಾನೂನಿನ ಪುಸ್ತಕವಲ್ಲ; ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರ ಆಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಜೀವಂತ ದಾಖಲೆ. 'ಸಂವಿಧಾನ ನನ್ನ ಧರ್ಮ' ಎಂಬುದು ದೇಶಪ್ರೇಮದ ಅಂತಿಮ ರೂಪ.

ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 'ಧರ್ಮವು’, ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದು, ಸಂವಿಧಾನವು ಅದೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾನತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ತತ್ವಗಳು ಧರ್ಮದ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾದುದೇನಲ್ಲ. ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವುದು ಒಂದೇ, ಧರ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಾದರೆ, ಸಂವಿಧಾನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ.

ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾಗದವಾಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕಂಡರು. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ, ಸಂವಿಧಾನದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಮನುಷ್ಯನ ಘನತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದು ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.

ಸಂವಿಧಾನದ 51-A ವಿಧಿಯು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಂವಿಧಾನ ಪಾಲನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರು ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಷ್ಟು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ. 'ಸಂವಿಧಾನ ನನ್ನ ಧರ್ಮ' ಎನ್ನುವ ಮಂತ್ರವು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ನಾವು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ರಕ್ಷಣೆ ಎಂಬುದು ಸಂವಿಧಾನದ ಕರ್ತವ್ಯ. ಆದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಸ ಚೆಲ್ಲುವಾಗ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುವಾಗ ನಾವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ದೇಶದ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಬದ್ಧತೆಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆ ಎಂಬ ಜ್ವಲಂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಸಂವಿಧಾನವೇ ನಮ್ಮ ಆಯುಧ. ಸಂವಿಧಾನದ 14ನೇ ವಿಧಿಯು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಕಾನೂನಿನ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ತಳಮಟ್ಟದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಆಶಾಕಿರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯ ಧರ್ಮ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಲಹೀನವಾದರೆ ಸಂವಿಧಾನ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ನನ್ನ ಧರ್ಮ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ, ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನೂ ಪ್ರತಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಳಿವು-ಉಳಿವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.

'ಸಂವಿಧಾನ ನನ್ನ ಧರ್ಮ' ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವ 'ಸರ್ವ ಧರ್ಮ ಸಮಭಾವ'ವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಪಸರಿಸುತ್ತದೆ, ದ್ವೇಷವನ್ನು ದೂರವಿಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೌದ್ಧಿಕ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲ, ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವುದೇ ನಾವು ನೀಡುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾಣಿಕೆ.

ಸಂವಿಧಾನ: ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ದಿವ್ಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ; ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿ ಹಾಕಿದಾಗ, ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಮಾನತೆಯೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. ಇದು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಕಾನೂನುಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲ; ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಭಾರತವನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸುವ ಜೀವಂತ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಂವಿಧಾನವೇ ನಮಗೆ ದಾರಿದೀಪ. ಸಂವಿಧಾನ ನಮಗೆ ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಂತಹ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಕ್ಕಿನ ಹಿಂದೆಯೂ ಒಂದು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಧರ್ಮದ ಅರ್ಥವೇ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಭೋಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಮಾಜದ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಇತರರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದರಲ್ಲಿದೆ. ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಒಂದೇ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು, ಪರಿಸರವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧರ್ಮದ ಭಾಗ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಚಾಚೂ ತಪ್ಪದೆ ಪಾಲಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ.

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಕಂಡ ಕನಸು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆತ್ಮ. ಜಾತಿ, ಮತ, ಲಿಂಗ ಭೇದವಿಲ್ಲದ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕವೇ ಒಂದು ಬಲಿಷ್ಠ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದು ದೃಢ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಾರತಮ್ಯರಹಿತ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಈ ತತ್ವಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತ. ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಾಗಬೇಕಾದ ದಾರಿ ಬಹಳವಿದೆ. ಕೇವಲ ಕಾನೂನುಗಳಿಂದ ಬದಲಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಮೂಲಕ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಗೌರವ. ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಯಶಸ್ಸು ಆ ದೇಶದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಬಲದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗಗಳು ಸಂವಿಧಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು, ಅವುಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ. ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಕುಸಿದರೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವೇ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿವೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ತೀರ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಘನತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತಿರಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಅವುಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಂತಿರಬಾರದು. ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.

ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಗಳನ್ನು, ಸಮಾನತೆ, ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮದ ಪರಮಾವಧಿ. ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ ತತ್ವಗಳು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾದಾಗ, ದೇಶವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪಥದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯತೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತು. ಸಂವಿಧಾನವು ನಮಗೆ ನೀಡಿದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಬೇಕು. ಸಂವಿಧಾನದ ರಕ್ಷಣೆ ಎಂದರೆ ದೇಶದ ಆತ್ಮದ ರಕ್ಷಣೆ. ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಭಾರತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದು ಇಂದಿನ ನಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದ ಸಮಾಜವೇ ಅಜರಾಮರ. ಇಂದಿನ ಗೊಂದಲಮಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ನೈತಿಕ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ನಡುವೆ ಪದೇ ಪದೇ ದ್ವಂದ್ವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಒಂದು ಪ್ರಬುದ್ಧ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ 'ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ'. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಈ ಸಂಹಿತೆಯು ನೈಜ ಧರ್ಮದ ಎಲ್ಲಾ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನೂ ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ವಿಷಯ ಬಂದಾಗ ಮೌನಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಷ್ಟೇ ಮಹತ್ವದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ. ದೇಶದ ಏಕತೆ ಕಾಪಾಡುವುದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವನೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುವುದು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಧರ್ಮದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ: ನಾವು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ದಂಡ ತಪ್ಪಿಸಲು ಅಲ್ಲ, ಬೇರೆಯವರ ಜೀವವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ನಾಗರಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ. ಕರ್ತವ್ಯದ ಪಾಲನೆಯೇ ದೇಶಭಕ್ತಿ. ಯಾವಾಗ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕೇಳುವಷ್ಟೇ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಶುರು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಆಗ ಆಡಳಿತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ತಾನಾಗಿಯೇ ದಕ್ಷವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ, ಅದು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ದಾಖಲೆಯಾಗಬಾರದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಆಯುಧವಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆತ್ಮ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಬೇರೂರಿದ್ದ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆಯಲು ಸಂವಿಧಾನ ನೀಡಿದ ಸಮಾನತೆಯ ಅವಕಾಶಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳಾಗಿವೆ. ಸಂವಿಧಾನದ 15ನೇ ವಿಧಿಯು ಧರ್ಮ, ಜನಾಂಗ, ಜಾತಿ, ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಜನನ ಸ್ಥಳದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಾವು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಕನಸಿನ ಭಾರತ ನನಸಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸಮಾನತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನ ಸುಭದ್ರವಾಗಿರಬೇಕಾದರೆ, ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರಬೇಕು. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಅಂಡ್ ಆಡಿಟರ್ ಜನರಲ್ (CAG) ಮುಂತಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂವಿಧಾನದ ಕಾವಲುಗಾರರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದುರ್ಬಲವಾದರೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಡಿಪಾಯವೇ ಅಲುಗಾಡುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳುವಂತೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆದಾಗ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಚ್ಯುತಿ ಬಂದಾಗ, ಮೌನವಾಗಿರುವುದು ಸಂವಿಧಾನ ವಿರೋಧಿ ಧೋರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲ.

ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮ. ಅಸಹಾಯಕರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು, ಸತ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು, ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. ಸಂವಿಧಾನದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದರೆ, ಸಂಕುಚಿತ ಮನೋಭಾವನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವಿಶಾಲ ಹೃದಯದಿಂದ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದು. ಇದು ಉತ್ತಮ ನಾಗರಿಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿದಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮದ ಪರಮಾವಧಿ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ನೀತಿ ನಿಯಮಾವಳಿ. ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಕರ್ತವ್ಯ ಪಾಲಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಇದೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಸಮಾನತೆಯ ಬುನಾದಿ ಇಲ್ಲದೆ ಉಸಿರಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದೇಶದ ಕಾವಲುಗಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಪ್ರಜೆಯ ಪವಿತ್ರ ಕರ್ತವ್ಯ. ಸಂವಿಧಾನದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮ.

ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ, ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ನೋಡದೇ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರ ಆಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು, ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಕನಸನ್ನು ಹೆಣೆದಿರುವ ಬೃಹತ್ 'ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಹಿತೆ'. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನವು ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ಮನುಷ್ಯನ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಅಂತಿಮ ಆಧಾರಸ್ತಂಭ. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪಂಥಗಳ ಸಂಕೋಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿ, ಸರ್ವರಿಗೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಈ ಸಂಹಿತೆಯು ಭಾರತದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ನೈತಿಕ ದಿಕ್ಸೂಚಿ ವಿಚಲಿತವಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೌಲ್ಯಗಳೇ ನಮಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿರುವ 'ನ್ಯಾಯ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವ' ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಸ್ತಂಭಗಳು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಬುನಾದಿ.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಹಕ್ಕು. ಆದರೆ, ಆ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬುನಾದಿ ಇರುವುದು ನಾವು ಪಾಲಿಸುವ 'ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯ'ಗಳಲ್ಲಿ. ಸಂವಿಧಾನ ನಮಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವನೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ, ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಿಸಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಎಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ನಾಗರಿಕನು, ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಮರೆತರೆ ಅದು ಸಮಾಜದ ಅಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ತವ್ಯ ಪಾಲನೆಯೇ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯ ನೈಜ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರ್ತವ್ಯ. ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ನುಡಿದಂತೆ, "ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ಹಡಗಿನಂತಿದೆ; ಅದು ದಿಕ್ಕುತಪ್ಪಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ." ತಳಸಮುದಾಯದವರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ, ಶೋಷಿತರ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನ ರೂಪಿಸಿದ ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳು ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಆಯುಧಗಳು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಜೀವನಾಡಿ ಇರುವುದು ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಿಗುವ ನ್ಯಾಯದಲ್ಲೇ ಹೊರತು, ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಸಮಾಜದ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಅಳಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.

ಸಂವಿಧಾನ ಸುಭದ್ರವಾಗಿರಬೇಕಾದರೆ, ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗದಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರಬೇಕು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಲಹೀನವಾದರೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಜೆಗಳಾದ ನಾವು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜಾಗೃತರಾಗಿರಬೇಕು; ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯ ಪವಿತ್ರ ಕರ್ತವ್ಯ.

ಸಂವಿಧಾನದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪಾಲಿಸುವುದಲ್ಲ, ಅವುಗಳನ್ನು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವುದು, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಭೇದಭಾವವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವುದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಂವಿಧಾನ ಪಾಲನೆಯೇ. ಲೇಖನಗಳು ಅಥವಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಸತ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತಾಗ, ಅದು ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ನಾವು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿದೆ. ಇದೇ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮದ ಪರಮಾವಧಿ.

ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಯ ಧರ್ಮ: ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ; ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನ ಜೀವಂತ ಪ್ರೇರಣೆ. ಕಳೆದ ಏಳು ದಶಕಗಳ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರಯಾಣವು ಅನೇಕ ಏರಿಳಿತಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ನೈತಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವಷ್ಟೇ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಪಾಲನೆಗೆ ಬದ್ಧರಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ಮೂಡಲು ಸಾಧ್ಯ. ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಲಕ್ಷಣ, ಆದರೆ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಮರೆತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಅರಾಜಕತೆಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವಾಗ, ದೇಶದ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನೂ ವಿಧಿಸಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಅನೇಕ ತೀರ್ಪುಗಳು ಇದನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಿವೆ; ಹಕ್ಕುಗಳ ಭೋಗವು ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಪಾಲನೆಯ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರಬೇಕು.

ನೈಜ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಸಬಲೀಕರಣವು ದೇಶದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರ ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯದ ಬೇಲಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಗೌರವಯುತ ಬದುಕು ಕಲ್ಪಿಸುವುದೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಾರ್ಥಕತೆ. ನ್ಯಾಯದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯದ ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಾರದು.

ವರದಿ: 

- ಕಿರಣ್ ದಾನಿ, ಸಂಪಾದಕರು, ರಣಗಲ್ ನ್ಯೂಜ್. © ಸರ್ವ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ.

All Rights Reserved: The complete rights of this column belong to 'RanagalNewz'. Republishing parts or the entirety of this article without prior permission is unlawful. Copyright © 2026